Liep u al in Diestrond(t)?

Het flauwe woordmopje vergeeft u me hopelijk wel. Maar nog meer hoop ik dat u nà het lezen van dit artikel ook zult begrijpen dat een tripje naar Diest hoog op uw (COVID) bucket list moet staan en dat de vergelijking met excrementen enkel maar het mopje dient.

Natuurlijk zijn er over Diest al heel wat brochures en websites. Topbestemming België zal ook nu weer zijn reputatie waarmaken om toch nét iets anders naar de zaken te kijken en u te verrassen met weetjes waarvan u toch even de wenkbrauwen optrekt!


Diest is authentiek en de verschillende eeuwen geschiedenis zijn nog altijd overduidelijk aanwezig in de stad.

Afhankelijk van uw voorkeuren, kan u dit tripje uitbreiden met ontspannen in het Provinciaal domein Halve Maan en een wandeling in het prachtige natuurgebied Webbekoms Broek of op de vesten. In Diest zelf kan u gemakkelijk het grootste gedeelte van een dag doorbrengen, afhankelijk van het seizoen en de dag waarop u het bezoek doet. Mijn bezoek gebeurde in twee fasen: in 2019 bezocht ik het begijnhof en in februari 2021, in volle COVID pandemie en tijdens één van de koudste weken van de afgelopen tien jaar bij temperaturen van -7°C...


We zullen onze trip doen in omgekeerde historische volgorde. Volgt u mee?

Van heden naar verleden: Citadel van Diest

Diest is gelegen op de grens van het Hageland en de Kempen aan de uitlopers van de Hagelandse heuvelruggen (Zie o.a. blogpost "Parels van het Hageland"). Zo komt het dat Diest omgeven is door enkele heuvels. Op de hoogste heuvel vindt u de Citadel.


Onze trip door de geschiedenis begint bij de meest recente geschiedenis van ons land.

Bij het woord "citadel" denkt u spontaan aan Dinant of Namur. Diest is de enige Vlaamse stad waar een citadel gebouwd is. Tot 2011 was dit bolwerk in gebruik door Defensie en huisvestte het het 1e Bataljon Parachutisten (1 Para). Deze locatie riep bij uw blogger heel wat nostalgie op. Ook ik heb een stuk van mijn leven aan Defensie gegeven, en wel in Fort IV te Mortsel waar eertijds het 99Bn Log gevestigd was; ik zal u niet vervelen met het verschil uit te leggen tussen een fort en een citadel :)


Dit complex is vandaag nog steeds eigendom van de Belgische Staat.


Bovenop het bolwerk vindt u een gratis parking waar we onze trip starten. De exacte locatie vindt u hier.



De citadel zelf is enkel te bezoeken met een gids. Er is een museum gevestigd en u vindt er een gedenksteen voor lt. kol. Edouard Blondeel, de stichter van het bataljon Parachutisten. Dit beroemde bataljon ging o.a. de Belgen ontzetten die in 1960 halsoverkop van Belgisch Congo moesten terugkeren. In het meer recente verleden maakten ze deel uit van de vredesmacht in ex-Joegoslavië.

WTF! Waarom had Diest een citadel nodig?

Misschien had u iets verwacht in de stijl van een Middeleeuws kasteel met kantelen en ophaalbruggen?

Voor we dat hoofdstuk aanvatten, laat ik u even mee genieten van het uitzicht op Diest en de zonsopgang (maar u moet wel vroeg genoeg komen).


België werd onafhankelijk in 1830. Toch deed de prins van Oranje in 1831 een ultieme poging om België opnieuw te veroveren. Men dacht tot dan dat de Kempen voor een voetleger vrijwel ondoordringbaar waren. Niets bleek minder waar en de Hollanders bezetten Diest opnieuw tijdens de Tiendaagse Veldtocht. Enkel met Franse hulp kon de stad ontzet worden.


Daarop besloot de toenmalige Minister van Oorlog dat Diest een bolwerk moest worden met vesten, poorten en een citadel. Men bouwde verschillende jaren aan dit bolwerk dat nooit diende voor het doel dat men voor ogen had. De volledige geschiedenis vindt u eenvoudig met een Google zoekopdracht. Tot op vandaag zijn er restanten van de vesten en de poorten bewaard op verschillende plaatsen rond de stad.


Aan de inrit van de parking ziet u de trap naar beneden. Eerst genieten we nog even van het zicht over Diest bij opkomende zon.

De mooie Sint Sulpitiuskerk domineert de ganse stad. U vraagt zich misschien af wat dat onnozele kapje op de toren betekent. Enige megalomanie was de Diestenaren niet vreemd. Blijf zeker lezen voor sappige details :)

Allerheiligenberg met kapel


Als u de trap naar beneden neemt, komt u uit op de Allerheiligenberg. Plots staan we in het Diest van de 17de eeuw. Hier stond reeds in de 14de eeuw een kapel die verschillende keren vernietigd werd en terug opgebouwd. In 1854 werd de kapel afgebroken voor de bouw van de citadel en onmiddellijk heropgebouwd op wat toen de Kluisberg heette.


De kapel is maar zeer beperkt toegankelijk en nog ieder jaar vindt er hier een "beganckenis" plaats, een bedevaart. Wat uniek is in België, is dat bedevaarders nog ex-voto's meebrengen. Iemand die bidt om verlost te worden van een hardnekkige hoofdpijn, brengt dan bijvoorbeeld een beeldje in de vorm van een hoofd mee of koopt er eentje ter plaatse.


Binnen in de kapel staan ongeveer 100 heiligenbeeldjes. Ze is enkel toegankelijk op zondag en in de week na Allerheiligen. Het eeuwenoude ex-voto gebruik bestaat hier nog!

De Roskam en de Schoone Lieve Vrauwe

We wandelen verder de Allerheiligenberg naar beneden. Op nr. 14 vindt u het 16de -eeuwse huis "De Roskam" dat opgetrokken is in hout en leem. Vroeger werden hier paardenmarkten gehouden tot ze naar een ander plein verhuisde waar we deze trip zullen eindigen.



Aan de overkant vindt u de "Schone Lieve Vrauwe". Het pand werd gebouwd rond 1775. Toen de citadel nog door de para's in gebruik was, was hier jarenlang een café. De cafébaas had drie dochters wier schoonheid geroemd werd door de soldaten. Of de naam van het huis daaraan ontleend is of aan het beeld in de nis in de gevel, laat ik geheel aan uw verbeelding over!


We wandelen gewoon rechtdoor tot u de Grote Markt voor u ziet.

Grote Markt

Hier hangt zoveel sfeer en zoveel geschiedenis dat ik u enkel maar kan aanraden om voldoende tijd te nemen om dit prachtige plein en zijn magnifieke gebouwen goed te bekijken. Op het ogenblik van mijn bezoek woedde de COVID crisis volop en was de horeca gesloten maar het is hier bijzonder aangenaam toeven!



De smalle omliggende straatjes en steegjes maken meteen duidelijk dat hier niet zoveel is veranderd sinds.... de 15de-16de eeuw... Bovendien bleef Diest grotendeels gespaard van de 16de eeuwse Beeldenstorm zodat er heel wat overblijft uit die boeiende periode.

In den Keyser

Dit statige 17de eeuwse gildenhuis was de vergaderplaats en blijk van de grote macht van de schuttersgilde St. Sebastiaan. Het is een prachtig voorbeeld van de Vlaamse Renaissance.


Aan veel huizen op dit middeleeuwse plein hangt een verhaal. Ze allemaal vertellen, zou ons waarschijnlijk veel te ver leiden. Er bestaan genoeg websites waar u informatie kan vinden over de bijzonder rijke geschiedenis van deze stad.

Wat u nu misschien moet weten, is dat Diest zich in de 15de eeuw jarenlang heeft ontwikkeld rond de lakenindustrie. Door de verminderde vraag ging deze industrie teloor. Ondertussen waren ook de Heren van Diest uitgestorven en kwam de heerlijkheid in de 16de eeuw in handen van de Prinsen van Oranje.