De Geus was in Her(en)tals, en de Engelsen ook!

Bijgewerkt: mei 15

"Ge zet ze-ers ni van hieraaachter, meniejer"? Ik had een ruitenwasser aangesproken die voor dag en dauw aan het werken was in Grobbendonk. "Robert, van hie 't keutste no 't Engels kaaamp?". In onvervalst Kempisch wees Robert me de weg naar de eerste fantastische plek waar ik halt hield tijdens deze sympathieke trip door de Netevallei.


Zoals steeds dekt ook deze titel de lading en de inhoud van dit artikel. Je kan deze trip doen met de fiets maar als u minder goed te been bent, is het ook deels met de auto te doen.


In de Kempen is niets wat het lijkt, voor u zover u Herentals al zou kunnen aanduiden op een blinde kaart, wordt het ter plekke uitgesproken als "Hertals". Met een scherpe "a" en de "l" vanachter in de mond... Nochtans plakt hier ongelooflijk veel historiek aan de grond uit alle tijdvakken... Daar ontdekt u alles over in dit artikel!


Geus, dat is toch bier ofwa?

Neen, niet echt, dat is "gueuze". Geuzen (meervoud van geus) was een verzamelnaam voor mensen die in de 16de eeuw in opstand kwamen tegen de Spaanse overheersing. Een samenraapsel van lagere adel wiens bezittingen in beslag genomen waren, ordinaire misdadigers en armoezaaiers. De opgang van het Calvinisme en de beeldenstorm lokten vele golven van geweld uit. Ook Herentals bleef hiervan niet gespaard.


Op de duur was geus bijna een eretitel in plaats van een scheldnaam; getuige hiervan zijn de geuzenpenningen die werden uitgereikt aan hen die een heldenrol hadden gespeeld in de strijd tegen de Spaanse dictatuur.


Onze trip begint op een ongelooflijk bijzondere plek, net buiten Herentals.

Priorij Onze Lieve Vrouw ten Troon

Wat er overblijft, is een ruïne. In de 15e eeuw liep hier de weg van Grobbendonk naar Herentals, recht door de heide en de bossen. Een onherbergzaam en onveilig gebied dat men Hulsdonk noemde, een naam die vandaag volledig verdwenen is.

De locatie van de prachtige ruine vindt u hier. Wees niet verwonderd tijdens uw rit daarheen, de locatie is héél bijzonder.


Ridder Arnold Van Crayenhem sponsort de bouw van een Augustijnerklooster in 1414. De monniken leggen zich voornamelijk toe op "boekenverluchting" ttz de prachtige versierkunst en miniaturen die men in Middeleeuwse geschriften terugvindt. Tijdens de Spaanse overheersing is het klooster meermaals geplunderd en afgebrand door de geuzen (zelfs Engelsen en Schotten) en geraakte het klooster in verval. Er zijn verschillende graftombes terug gevonden. De overblijfselen van de kapel en de muur zijn eerst sinds 2020 beschermd.


Er doen hardnekkige geruchten de ronde over "entiteiten" die de ruine zouden bevolken. Er zijn zelfs foto-opnames van gemaakt.

De enkele bijgebouwen zijn privé-bezit en worden afgeschermd door verschillende bordjes, hagen en dure luxewagens om de bezoeker duidelijk te maken dat u eigenlijk niet welkom bent...




Er is aan gans het verhaal een dubbele bodem. Dat wordt u duidelijk tijdens uw rit naar de priorij. U rijdt namelijk een kilometer of twee naast een prikkeldraad omheining. Het lijkt wel militair domein...

Engelsen en geuzen, dichter bijeen dan u denkt....

Bijna was dit waardevolle erfgoed gewoon platgesmeten.


Aan het begin van de Koude Oorlog in 1952 werd er in Grobbendonk/Herentals namelijk een Amerikaans en een Brits garnizoen gelegerd voor als het tot een gewapend conflict zou komen met de Russen. Er werd een militair domein van 252ha afgebakend waar voornamelijk brandstof opgeslagen werd.


In 1991 verlieten de Britten "Kwartier Troon" en werden de gebouwen overgenomen, eerst door het 97e bataljon Logistiek en later door het 29ste Bataljon Logistiek die vandaag de terreinen nog steeds bezetten. Dat blijkt uit de omheining waar u naast rijdt. De Aa en de Kleine Nete stromen door natuurgebied waarin het militair domein is gelegen.


Dank zij een priester die van Grobbendonk afkomstig is, werd de site gespaard van de sloophamer.

De natuur is er prachtig en u kan er magnifieke wandel- en fietstochten maken waarover alle informatie vindt op websites zoals www.natuurpunt.be.


Vlakbij de ingang naar de priorij (eigenlijk gewoon een gat in de omheining van het militair domein) stroomt de Aa. Zowel in de Aa als in de kleine Nete huizen er sinds verschillende jaren belangrijke populaties bevers. Verder is de zonsopgang magnifiek, maar dan moet u wel op tijd komen...


Herentals "city"

Als we uitgewandeld en gefietst zijn, maken we de verplaatsing naar Herentals, een vijftal kilometer.

De volgende "halte" vindt u hier.



Aan de overkant van het kasteeltje is er gratis parking van waaruit u te voet of per fiets gemakkelijk dit tripje kan maken.


Kasteel en domein Le Paige

De Le Paiges waren een vooraanstaande Herentalse familie. Verschillende Le Paiges zijn burgemeester van Herentals geweest. Bij de geboorte van Henri Le Paige in 1806 liet zijn vader dertig eiken planten op het domein aan de Nederrij. De kiem van het arboretum was gelegd. Nu staan er meer dan zeventig verschillende boomsoorten uit de hele wereld in. De vijver in de tuin is het laatste restant van de oude vesten rond de stad. Op het domein vindt u ook verschillende variëteiten van de bekende boshyacint die slechts enkele weken per jaar bloeit.



Het kasteel dateert van 1892. Elementen uit de renaissance, barok en classicisme vormen een neo-stijl. In het interieur vinden we een aanzet tot art-nouveau. Het smeedijzeren hek rond de voortuin is van de Herentalse ijzergieter Van Aerschot. Achteraan vindt u nog de smalle deur van de personeelsingang terug


Het kasteel biedt onderdak aan Kempens Karakter. Het arboretum is van 15 april tot 15 september alle dagen open van 8 uur tot 21 uur, van 16 september tot 14 april alle dagen van 8 tot 18 uur.

De groene kathedraal

Ook dit is een zeer bijzondere plek. Als u het pad volgt naast het kasteeltje, komt u vanzelf op deze open plek met banken en wat op een arduinen altaar lijkt. Bij mijn bezoek in mei 2021 liep er een tentoonstelling in het thema "fietsen".


Het is pas sinds 2018 dat het park volledig opgeknapt is. Na de restauratie van het kasteel in 2014 was het park blijven liggen.